Water

Om de archeologie in de bodem aan de zuidkant van Schokland te bewaren, moet het grondwater omhoog. Want door verdroging van de grond dreigen deze oude schatten verloren te gaan. Door onderzoek te doen kijken we hoe of de grondwaterstand omhoog kan.

Zone verhoging grondwaterstand

Het grondwatermeetnet
Het grondwatermeetnet
Uitleg afbeelding peilbuizen
Uitleg afbeelding peilbuizen

Het grondwater hoeft niet overal omhoog, maar alleen op de plekken waar de bodemschatten liggen: op en naast de rivierduinen in de ondergrond. Het gaat om ongeveer 52 hectare, in het noordelijke deel van het plangebied. Daar komt een weidevogelgebied. Voor de overige 150 hectare van het plangebied geldt dat er niets verandert aan de grondwaterstand. Daar komen flora- en faunarijk grasland en natuurlijkvriendelijke biologische landbouw.

De huidige grondwatersituatie in beeld

Lokale ondernemers zijn voor hun (veelal) boerenbedrijf afhankelijk van een bepaald grondwaterregime. Als het water te hoog of te laag staat, dan heeft dat gevolgen voor de groei van hun gewassen. Zij mogen daarom geen last hebben van een hoger grondwaterpeil in de buurt. In goed overleg met de betrokken boeren wordt daarom eerst de huidige grondwatersituatie op de percelen rondom het plangebied in beeld gebracht.

Het grondwatermeetnet

In het gebied rondom de bodemschatten zijn door Waterschap Zuiderzeeland veertig peilbuizen op twintig locaties geplaatst (zie afbeelding): het grondwatermeetnet. Met deze buizen kan het verloop van de grondwaterstand worden gevolgd. In samenspraak met de betrokken boeren – zij bepaalden mede de locaties – en met advies van externe specialisten kwam het grondwatermeetnet tot stand. In het voorjaar van 2020 is begonnen met meten. Afgesproken is dat er minimaal twee jaar wordt uitgetrokken voor het meten van de huidige grondwatersituatie. Dit resulteert in een nulmeting. Deze nulmeting wordt gebruikt als referentie om te kunnen zien wat er verandert in de grondwaterstanden in de omgeving na de realisatie van het project.

Locaties peilbuizen

De peilbuizen bevinden zich vaak op de laaggelegen delen van een perceel of in de buurt van zandkoppen. Hier is de deklaag van klei en veen dunner en kwetsbaarder voor kwel (grondwater gaat daar gemakkelijker van beneden naar boven). Dichterbij het plangebied wordt intensiever gemeten (daar is de kans op effect groter), daar staan extra meetpunten. Elke meetlocatie is uitgerust met twee peilbuizen (zie afbeelding). Een peilbuis meet de ondiepe grondwaterstand in de deklaag. Dit is de grondwaterstand waarvan het gewas afhankelijk is. De andere peilbuis meet het diepere grondwater in het zandpakket onder de deklaag. In deze buis kunnen effecten van ingrepen sneller worden waargenomen. Drukverschil tussen beide peilbuizen geeft aan of er sprake is van kwel of wegzijging (lek naar de ondergrond). De sterkte van de kwel of wegzijging is afhankelijk van de weerstand: hoe dikker de deklaag, hoe minder water erdoor stroomt.

Peilbesluit pas na onderzoek

Het waterschap is peilbeheerder. Zij monitort de (grond)waterstand, is verantwoordelijk voor het peil en zal na het onderzoek een goed onderbouwd besluit nemen over het verhogen daarvan. Maar voordat het waterschap dat kan doen, worden eerst de mogelijkheden en effecten onderzocht. Het grondwatermeetnet (met een aanzienlijk aantal peilbuizen) is daarbij van grote waarde, want grondwater kun je immers niet zien.

Peilbuislocatie. De zwarte kokers dekken de twee werkelijke peilbuizen af: een lange voor het diepe grondwater, een kortere voor het freatische grondwater
Peilbuislocatie. De zwarte kokers dekken de twee werkelijke peilbuizen af: een lange voor het diepe grondwater, een kortere voor het freatische grondwater.

De metingen live volgen

Via de website warecowaterdata.nl kunnen bewoners en ondernemers die een peilbuis op hun land kregen en andere geïnteresseerden 24/7 inzicht krijgen in de actuele grondwaterstand in het gebied.

  • Ga naar warecowaterdata.nl
  • Voer volgende inloggegevens in:
    Gebruikersnaam: pzuiderzeeland
    Wachtwoord: Bewoner01
  • Door deze gegevens op te slaan is inloggen maar één keer nodig.
  • Rechts op het portaal (zijkant) vindt u een ‘?’: via deze knop kunt u een rondleiding volgen op de website
  • Aanvullende tip: elke locatie heeft twee peilbuizen. Trek een venster om de locatie om beide metingen in één grafiek te tonen

Zie voor meer informatie over peilbuizen ook de website van het waterschap.