Nieuwe Natuur Schokland

In dit project gaan we natuurgebied Schokland flink uitbreiden. We voegen maar liefst zo’n 200 hectare toe. De nieuwe natuur geeft bedreigde weidevogels en akkervogels meer ruimte. Ook dagvlinders en libellen vinden hier nieuw leefgebied. Verder verwachten we in het nieuwe natuurgebied de beschermde rugstreeppad. Deze komt op Schokland zelf al voor. En met een beetje geluk komt ook de otter rondscharrelen.

Het nieuwe natuurgebied bij Schokland biedt ook vogels die in natuurgebied Ketelmeer-Vossemeer leven meer mogelijkheden om voedsel te vinden en te broeden. Dit is belangrijk voor hun voorbestaan in Europa.

Uitgangspunten ontwikkeling nieuwe natuur

Bij het ontwikkelen van de natuur houden we rekening met de volgende uitgangspunten:

  • Bescherming van archeologie in de bodem. Dat doen we met een plaatselijk hogere grondwaterstand en het voorkomen van groei van riet. Wortels van deze plant kunnen ook archeologische waarden aantasten
  • Behoud van het open landschap en de strakke kavels met rechte watergangen. Want dat is een kenmerk van het Werelderfgoed Schokland
  • Gebied waar natuur en landbouw elkaar aanvullen
  • Gebied waar mensen van kunnen genieten
  • Versterking van de natuurwaarden voor verschillende soorten dieren en planten
  • Aansluiten bij al aanwezige natuur van het Natuur Netwerk Nederland (NNN)

Drie natuurbeheertypen

We gaan drie typen natuur maken. Deze typen passen goed bij de uitgangspunten voor natuurontwikkeling. Het zijn:

Vochtig weidevogelgrasland (ongeveer 50 hectare)

Het hoge streefpeil van grondwater voor behoud van archeologie maakt het land heel geschikt voor weidevogelgrasland. Het gebied precies bovenop de archeologisch waardevolle ondergrondse rivierduinen wordt daarom weidevogelgebied.
Weidevogels als grutto, kievit, scholekster en tureluur houden van openheid en van diverse vormen van grasland. Volwassen grutto’s zoeken met hun snavel in de zachte bodem naar regenwormen en larven. Jonge grutto’s leven van insecten zoals langpootmuggen. De kievit jaagt op het oog naar insecten. Ook trappelt hij met zijn pootjes om regen te imiteren. Wormen die daardoor naar boven komen zijn een makkelijker prooi. Verder voelen eenden als zomertaling en slobeend zich thuis in vochtig weidevogelgrasland.

Kruiden- en faunarijk grasland (ongeveer 75 hectare)

Ook kruiden- en faunarijk grasland past hier goed. Zoals de naam al zegt, groeien hier diverse soorten grassen en kruiden. Denk aan fioringras, mannagras, rietorchis, grote ratelaar, echte koekoeksbloem en rode ogentroost. Diverse bijzondere vlinders, insecten, vogels als de jubelende veldleeuwerik en kleine zoogdieren vinden hier een nieuw thuis.
Een deel van het grasland wordt hooiland. Dit gaan we 1-2 keer per jaar maaien. Op het andere deel gaan oude koeienrassen grazen, passend bij de uitstraling van Schokland. Zo ontstaat een natuurlijke, ruige omgeving. Om verspreiding van distels en groei van riet te voorkomen, maaien we waar nodig. Het landschap blijft open. Er gaan geen grote struiken en bomen groeien. We willen dit grasland verpachten aan boeren voor biologisch gebruik.

Natuurvriendelijke biologische akkers (ongeveer 75 hectare)

Juist de combinatie van vochtig grasland en biologische akkers is fijn voor veel soorten weide- en akkervogels en bijvoorbeeld de beschermde rugstreeppad. Daarnaast maakt het verpachten van de biologische akkers beheer van het nieuwe natuurgebied mogelijk. Deze akkers komen in een strook het dichtst langs de dijk.
Op dit type akkers zaai of poot je het hoofdgewas ruim. Op open plekken kunnen eenjarige akkeronkruiden opkomen. Door de openheid van het gewas is het ideaal voedsel- en leefgebied voor insecten en akkervogels. Veruit de grootste winst voor de natuur (en recreant) is te behalen door na de oogst de grond tot het eind van de winter met rust te laten. Diverse wintergasten (ganzen, kleine en wilde zwaan) en allerlei soorten vinken en gorzen (zaadeters) kunnen er dan voedsel vinden. Ook goed ontwikkelde akkerranden met bloemen, granen en winterharde gewassen leveren veel winst op voor natuur en landschap. Bovendien is het mooi om te zien.

Experimenten met mengvormen

Op enkele stukken van 10 tot 20 hectare gaan we experimenteren met mengvormen van grasland en akkerbouw, bijvoorbeeld strokenteelt. Hoe dit er precies uit gaat zien, werken we in een latere fase verder uit.

Hoe kun je het nieuwe natuurgebied beleven?

Op Werelderfgoed Schokland staat beleving van de bijzondere cultuurhistorische en natuurwaarden centraal. Met respect voor de natuur en de bodemschatten.

Voor het nieuwe natuurgebied gaan we een inrichtingsplan maken. Zo willen we graag nieuwe fiets- en wandelpaden aanleggen. Het fietspad zou moeten aansluiten op het rondgaande fietspad op het eiland en de Ramsweg. Tijdens het broedseizoen van de weidevogels zal een deel van de wandelpaden worden afgesloten. Dat gebeurt ook al in de hydrologische zone, de natuur aan de oostkant van Schokland. Ook staan er twee vogelobservatiepunten in de plannen. Belevingspunten voor archeologie en natuur gaan aansluiten op het eeuwenoude verhaal van Schokland.